Üniversite Öğrencilerinin Sosyal Fobi ile Başa Çıkmalarında Çözüm Odaklı Grupla Psikolojik Danışmanın Etkisinin İncelenmesi

Bünyamin ATEŞ
1.361

Öz


Bu araştırmanın amacı; üniversite öğrencilerinin sosyal fobi ile başa çıkmalarında çözüm odaklı grupla psikolojik danışmanın etkisini incelemektir. Bu araştırmanın çalışma grubunu, 2013-2014 öğretim yılında Erzincan Üniversitesi Eğitim Fakültesinde öğrenimlerine devam eden 184 birinci sınıf öğrencisi arasından seçkisiz olarak belirlenen 32 (16 kız %50, 16 erkek %50) öğrenci oluşturmuştur. Çalışma grubunun yaş ortalaması 19.81’dir. Bu araştırma, gerçek deneysel modelin esas alındığı solomon dört grup modelli deneysel bir çalışmadır. Bu çalışmada veri toplama araçları olarak Sosyal Kaygı/Anksiyete Ölçeği, Görüşme Formu ve Kişisel Bilgi Formu kullanılmıştır. Elde edilen verilerin analizinde ise ilişkili ölçümler için Wilcoxon İşaretli Sıralar testi, ilişkisiz ölçümler için Mann Whitney U-testi kullanılmıştır. Araştırma sonucunda, üniversite öğrencilerinin sosyal fobi ile başa çıkmalarında çözüm odaklı grupla psikolojik danışmanın etkili olduğu tespit edilmiştir.  Ayrıca bu etkinin olgunlaşma ile zaman etkileşiminden ve ön-test etkisinden bağımsız olarak gerçekleştiği saptanmıştır.


Anahtar kelimeler


Sosyal fobi, öğrenci, üniversite, çözüm odaklı psikolojik danışma.



Referanslar


American Psychiatric Association. (1987). Diagnosic and statistical manual of mental disorders (DSM- III-R). Washington, DC.

Amerikan Psikiyatri Birliği. (2001). Psikiyatride hastalıkların tanımlanması ve sınıflandırılması elkitabı.(4. Baskı).(DSM-IV-TR). Washington DC, (Çev. E. Köroğlu). Ankara: Hekimler Yayın Birliği.

Aydın, A., Sütcü -Tekinsav, S. & Sorias, O. (2010). Ergenlerde sosyal anksiyete belirtilerini azaltmaya yönelik bilisel-davranışçı bir grup terapisi programının etkililiğinin değerlendirilmesi. Türk Psikiyatri Dergisi, 21(1),25-36.

Baltacı, Ö. & Hamarta, E. (2013). Üniversite öğrencilerinin sosyal kaygı, sosyal destek ve problem çözme yaklaşımları arasındaki ilişkinin incelenmesi. Eğitim ve Bilim, 38 (167), 226-240.

Barker, P. (1998). Solution-focused therapies. Nurs Times, 94(19), 6-53.

Bayramkaya, E., Toros, F.ve Özge, C. (2005). Ergenlerde sosyal fobi ile depresyon, öz kavram, sigara alışkanlıkları arasındaki ilişki. Klinik Psikofarmakoloji Bülteni. 15, 165-173.

Beidel, D. C., Turner, S. M. & Morris, T. L. (2000). Behavioral treatment of childhood social phobia. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 68(6), 1072-1080

Biggs, B. K., Vernberg, E. M. & Wu, Y. P. (2012). Social anxiety and adolescents’ friendships the role of social withdrawal. Journal of Early Adolescence, 32(6), 802-823.

Binbay, Z. & Koyuncu, A. (2012). Sosyal anksiyete bozukluğu ve duygudurum bozuklukları birlikteliği. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, 4(1), 1-13.

Bulut, S. S. (2008). İlköğretim ikinci kademe öğrencilerinin sınav kaygıları, saldırganlık eğilimleri ve problem çözme becerilerindeki yetersizliklerin sağaltımında grupla çözüm odaklı kısa terapinin etkileri. Yayımlanmamış doktora tezi. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Erzurum.

Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö.E., Karadeniz, Ş. & Demirel, F.(2013). Bilimsel araştırma yöntemleri.(14. Baskı). Ankara: Pegem Akademi Yayıncılık.

Cederlund, R. & Öst, L. G. (2011). Perception of threat in children with social phobia: Comparison to nonsocially anxious children before and after treatment. Journal of Clinical Child & Adolescent Psychology, 40(6), 855–863.

Corcoran, J. (2006). A comparison group study of solution- focused therapy versus treatment as usual for behavior problems in children. Journal of Social Service Research, 33(1),69-81.

Çakır, S. (2010). Bilişsel-davranışçı yaklaşıma dayalı olarak hazırlanan sosyal kaygıyla başa çıkma programının lise öğrencilerinin sosyal kaygı düzeylerine etkisi. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi. Uludağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Bursa.

Daki, J. & Savage, R. S. (2010). Solution-focused brief therapy: Impacts on academic and emotional difficulties. Journal of Educational Research, 103(5), 309-326.

De Jong, P. & Berg, I.K. (1998). Interviewing for solutions. Pacific Grove CA: Brooks/ Cole.

De Shazer, S. & Berg I.K. (1997). ‘What works?’ Remarks on research aspects of solution-focused brief therapy. Journal of Family Therapy,19, 121-124.

De Shazer, S. (1985). Keys to solution in brief therapy. New York: W.W. Norton& Company Inc.

Dilbaz, N. (1997). Sosyal fobi. Psikiyatri Dünyası, 1, 18-24.

Eren-Gümüş, A. (2006). Sosyal kaygı ile başa çıkma. Ankara: Nobel Yayıncılık.

Franklin, C., Moore, K. & Hopson, L. (2008). Effectiveness of solution-focused brief therapy in a school setting. Children & Schools, 30(1), 15-26.

George, M. C. (2008). Solution-focused therapy: Strength-based counseling for children with social phobia. Journal of Humanıstıc Counselıng, Educatıonand Development, 47,144-156.

Gingerich, W. J. & Peterson, L.T. (2013). Effectiveness of solution-focused brief therapy a systematic qualitative review of controlled outcome studies. Research on Social Work Practice, 23(3), 266-283.

Gladding, S. T. (2013). Psikolojik danışma. (6. Baskı). (Çev. Ed. N. Voltan Acar; Çev. T. Sarı). Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık.

Grant, A. M. & O’Connor, S. A. (2010). The differential effects of solution-focused and problem-focused coaching questions: A pilot study with implications for practice. Industrial and Commercial Training, 42(2),102-111.

Heppner, P. P., Wampold, B. E. & Kivlighan, D. M. (2013). Psikolojik danışmada araştırma yöntemleri. (Çev. Ed. D. M. Siyez; Çev. T. Totan ). Ankara: Mentis Yayıncılık.

İslamoğlu, A. H. ( 2011). Sosyal bilimlerde araştırma yöntemleri. (2. Baskı). İstanbul: Beta Yayıncılık.

İşlek, M. (2006). Çözüm odaklı yaklaşıma göre düzenlenmiş sınav kaygısıyla başa çıkma eğitim programının üniversiteye hazırlanan öğrencilerin sınav kaygısı düzeylerine etkisi. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi. Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.

İzgiç, F., Akyüz, G., Doğan, O. & Kuğu, N. (2000). Üniversite öğrencilerinde sosyal fobi yaygınlığı. Anadolu Psikiyatri Dergisi, 1(4),207–214.

Karasar, N. (2012). Bilimsel araştırma yöntemi. (24. Baskı). Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık.

Lethem, J. (2002). Brief solution focused therapy. Child and Adolescent Mental Health, 7(4), 189-192.

Mercan, Ç. S. (2007). Bilişsel-davranışçı yaklaşımla bütünleştirilmiş sosyal beceri eğitiminin ergenlerin sosyal kaygı düzeyine etkisi. Yayımlanmamış doktora tezi. İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.

Mörtberg, E., Clark, D. M. & Bejerot, S. (2011). Intensive group cognitive therapy and individual cognitive therapy for social phobia: Sustained improvement at 5-year follow-up. Journal of Anxiety Disorders, 25(8), 994-1000.

Mörtberg, E., Clark, D.M., Sundin, M. & Wistedt, A. A. (2007). Intensive group cognitive treatment and individual cognitive therapy vs. treatment as usual in social phobia. Acta Psychıatrıca Scandınavıc, 115,142–154.

Murdock, N. L. (2012). Psikolojik danışma ve psikoterapi kuramları. (Çev. F. Akkoyun). Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık.

Murphy, J. J. (1997). Solution-focused counseling in middle and high schools. Alexandria, VA: American Counseling Association.

Noyan, H. & Sertel Berk, H. Ö. (2007,Temmuz). Ergenlerde sosyal fobi, içe ve dışa dönük kişilik özellikleri ve okul başarı durumu. XII. Ulusal Psikoloji Öğrencileri Kongresinde sunulan bildiri, Yakın Doğu Üniversitesi, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti.

Özbay, Y. & Palancı. M. (2001, Eylül). Sosyal kaygı ölçeği: Geçerlik güvenirlik çalışması, VI. Ulusal Psikolojik Danışma ve Rehberlik Kongresinde sunulan bildiri, Ortadoğu Teknik Üniversitesi, Ankara.

Palancı. M. (2004). Üniversite öğrencilerinin sosyal kaygı problemlerini açıklama ve gidermeye yönelik gerçeklik terapisi oryantasyonlu bir yardım modelinin geliştirilmesi. Yayımlanmamış doktora tezi. Karadeniz Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Trabzon.

Palancı. M. (2004,Temmuz). Üniversite öğrencilerinin sosyal kaygı sorunlarını açıklamaya yönelik bir model çalışması. XIII. Ulusal Eğitim Bilimleri Kurultayında sunulan bildiri, İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi, Malatya.

Peleg, O. (2012). Social anxiety and social adaptation among adolescents at three age levels. Social Psychology of Education,15, 207-218.

Richard, G. H. et al. (1998). Cognitive behavioral group therapy vs phenelzine therapy for social phobia. Archives of General Psychiatry, 55(12),1133-1141.

Sayar, K., Solmaz, M., Öztürk, M., Özer, Ö. A. ve Arıkan, M. (2000). Yaygın sosyal fobi hastalarında çekingen kişilik bozukluğu ve psikopatolojiye etkileri. Klinik Psikiyatri, 3,163-169.

Schutters, S. I. J. et al. (2012). The association between social phobia, social anxiety cognitions and paranoid symptoms. Acta Psychiatrica Scandinavica, 125, 213–227.

Seidel, A. & Hedley, D. (2008). The use of solution-focused brief therapy with older adults in Mexico: A preliminary study. The American Journal of Family Therapy, 36, 242-252.

Sklare, G. B. (2013). Okul danışmanları için çözüm odaklı kısa süreli psikolojik danışma. (4. Baskı). ( Çev. D. M. Siyez ). Ankara: Pegem Akademi Yayıncılık.

Solmaz, M., Sayar, K., Özer, Ö. A., Öztürk M. & Acar B. (2000). Sosyal fobi hastalarında aleksitimi, umutsuzluk ve depresyon: Kontrollü bir çalışma. Klinik Psikiyatri, 3, 235-241.

Spilsbury, G. (2012). Solution-focused brief therapy for depression and alcohol dependence: A case study. Clinical Case Studies, 11(4), 263-275.

Stangier, U., Heidenreich, T., Peitz, M., Lauterbach, W. & Clark, D. M. (2003). Cognitive therapy for social phobia: İndividual versus group treatment. Behaviour Research and Therapy, 41, 991-1007.

Stravynski, A. Lamontagne, Y. & Lavallée, Y. J. (1986). Clinical phobias and avoidant personality disorder among alcoholics admitted to an alcoholism rehabilitation setting. Canadian Journal of Psychiatry, 31(8),714-719.

Sungur, Z. M. (1997). Fobik bozukluklar. Psikiyatri Dünyası, 1, 5-11.

Sübaşı, G. (2007). Üniversite öğrencilerinde sosyal kaygıyı yordayıcı bazı değişkenler. Eğitim ve Bilim, 32(144), 3-15.

Talepasand, S. & Nokani, N. (2010). Social phobia symptoms: Prevalence and sociodemographic correlates. Archives of Iranian Medicine, 13(6), 522-527.

Thorslund, K. W. (2007). Solution-focused group therapy for patients on long-term sick leave: A comparative outcome study. Journal of Family Psychotherapy, 18(3),11-24.

Tillfors, M. et al. (2011). A randomized trial of internet-delivered treatment for social anxiety disorder in high school students. Cognitive Behaviour Therapy, 40( 2), 147-157.

Tuna, D. (2012). Çözüm odaklı kısa süreli yaklaşıma dayalı öfke kontrolü eğitim programının lise öğrencilerinin öfke kontrolü ve iletişim becerileri düzeylerine etkisi. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi. Dokuz Eylül Üniversitesi Eğitim Bilimler Enstitüsü, İzmir.

Vriends, N., Becker, E. S., Meyer, A. H. & Margraf J. (2011). Incidence of DSM-IV social phobia in a community sample of young German women. German Journal of Psychiatry, 14, 80-90.




Creative Commons License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.