ORTAÖĞRETİM ÖĞRENCİLERİNİN BOŞ ZAMAN CAN SIKINTISI ALGILARININ VE ZORBALIK DURUMLARININ KARŞILAŞTIRILARAK İNCELENMESİ

Feride ÇELEBİ, Ramin ALİYEV
1.020

Öz


Bu araştırma, farklı lise (fen, anadolu, meslek) türlerinde öğrenim gören ergenlerin, zorbalığa maruz kalma, zorbalık yapma ve boş zaman değerlendirme algıları arasında ilişki olup olmadığını belirlemek amacıyla yapılmıştır. Çalışmada veri toplama aracı olarak araştırmacı tarafından hazırlanan "Kişisel Bilgi Formu", Iso-Ahola ve Weissinger (1990) tarafından geliştirilen, Soylu ve Siyez tarafından Türkçe'ye uyarlanan "Boş Zaman Can Sıkıntısı Ölçeği" ve Ayas ve Pişkin tarafından geliştirilen "Akran Zorbalığı Belirleme Ölçeği-Ergen Formu"  kullanılmıştır. Araştırmanın evrenini Batman Fen Lisesi, Batman İMKB Anadolu Lisesi ve Batman Teknik ve Endüstri Meslek Liselerinde öğrenim gören toplam 4088 öğrenci oluşturmaktadır. Araştırma kapsamında 1100 katılımcıya veri toplama araçları uygulanmış, bu uygulamada elde edilen veriler kontrolden geçirilmiştir. Verilere ilişkin ilk inceleme sonuçlarına göre, ölçeklerdeki maddelerin %5 veya daha fazlasını boş bırakan ya da cevaplarında açıkça merkeze kayma eğilimi gözlenen toplam 38 kişi araştırma grubundan çıkarılmıştır. Böylece geriye kalan toplam 1062 katılımcıdan elde edilen verilerle analizler gerçekleştirilmiştir. 


Anahtar kelimeler


Akran Zorbalığı, Zorbalık, Boş Zaman Can Sıkıntısı, Ortaöğretim Öğrencileri



Referanslar


Alikaşifoğlu, M., Erginöz, E., Ercan, O., Uysal, Ö., ve Albayrak-Kaymak, D. (2007). Bullying Behaviours and Psychosocial Health: Results From a Cross-Sectional Survey Among High School Students in İstanbul, Turkey. European Journal Of Pediatrics, 166, 1253-1260

Ayas, T. ve Horzum, M., B., (2011). Öğretmenlerin Sanal Zorbalık Algılarının Çeşitli Değişkenlere Göre İncelenmesi, International Online Journal of Educational Sciences, 3(2), 619–640.

Bakırcıoğlu, R. (1994). İlköğretim Ortaöğretim ve Yükseköğretimde Rehberlik ve Psikolojik Danışma. Ankara: Turhan Kitabevi. 4. Baskı.

Büküşoğlu, N. ve Bayturan, A.F. (2005). Serbest Zaman Etkinliklerinin Gençlerin Psiko-Sosyal Durumlarına İlişkin Algısı Üzerindeki Rolü. Ege Tıp Dergisi, 44(3), 173-177.

Genç, G. ve Aksu, M. B. (2010). Genel Lise Öğrencilerinin Zorba-Kurban Davranışlarının Çeşitli Değişkenler Açısından İncelenmesi, Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 30(2), 413-448.

Iso-Ahola, S. E. ve Crowley, E. D. (1991). Adolescent substance abuse and leisure time boredom. Journal of Leisure Research, 23, 260-271.

Iso-Ahola, S. E. ve Weissinger, E. (1987). Leisure and boredom. Journal of Social and Clinical Psychology, 5, 356-364.

Işık, H. (2009), Okul Güvenliğinin Boyutlarına İlişkin Kavramsal Bir Analiz. İlköğretmen Dergisi Ocak, s. 26-31.

Karasar, N. (2012). Bilimsel araştırma yöntemi, Nobel Yayın, 23. Basım, Ankara, 92s.

Karataş, H. (2011). İlköğretim Okullarında Zorbalığa Yönelik Geliştirilen Programın Etkisinin İncelenmesi. (Yayımlanmamış Doktora Tezi). Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Dokuz Eylül Üniversitesi, İzmir.

Kartal, H. ve Bilgin, A. (2007). İlköğretim öğrencilerine yönelik bir zorbalık karşıtı program uygulaması: okulu zorbalıktan arındırma programı. Eğitimde Kuram ve Uygulama; 3: 207-227.

Kavşut, F. (2009). Ergenlerde Akran Zorbalığı ve Duygusal Zekâ Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Sosyal Bilimler Enstitüsü, Abant İzzet Baysal Üniversitesi, Bolu.

Kocaşahan, N. (2012). Lise ve Üniversite Öğrencilerinde Akran Zorbalığı ve Sanal Zorbalık. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Balıkesir Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Balıkesir.

Koç, Z. (2006). Lise Öğrencilerinin Zorbalık Düzeylerinin Yordanması. (Yayımlanmamış Doktora Tezi), Gazi Üniversitesi, Ankara.

Olweus, D. (1995) Annotation: bullying at school: basic facts and effects of a school based intervention program. Journal of Child Psychology and Psychiatry, 35, 1171-1190.

Orcutt, J. D. (1984). Contrasting effects of two kinds of boredom on alcohol use. Journal of Drug Issues, 14, 161-173.

Pişkin, M. (2002). Okul zorbalığı: Tanımı, ilişkili olduğu faktörler ve alınabilecek önlemler. Eğitim Bilimleri Dergisi, 2(2), 531–562.

Pişkin, M. ve Ayas, T. (2008). Investigation of bullying among high school students with regard to school type, sex and grade level [özet]. “Counseling in International Perspective: Global Demands and Local Needs”: International Congrees of Counseling bildirileri: 25-27 Nisan 2008 İstanbul-Bahçeşehir Üniversitesi (ss. 162). Ankara: Nobel Yayın Dağıtım.

Sağlam Saföz, P. (2008). Boş Zamanları Değerlendirmeye Yönelik Hazırlanan Grup Rehberliği Programının Öğrencilerin Saldırgan Davranışları Üzerindeki Etkisi. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Mersin Üniversitesi, Mersin.

Seçgin, H. (1990). Ortaöğretim Gençliğinin Boş Zaman Değerlendirmesinde Sportif Etkinliklerinin Yeri Ve Önemi: İzmir Merkez İlçe Örneği. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Dokuz Eylül Üniversitesi, İzmir.

Smith P. K. ve Sharp, S. (1994). The problem of school bullying. In P. K. Smith & S. Sharp (Eds.), School bullying: insights and perspectives. London: Routledge.F

Soylu, Y. ve Siyez, D. M. (2014). Boş Zaman Can Sıkıntısı Ölçeği'nin Türkçe'ye Uyarlanması. Ege Eğitim Dergisi. 1(15), 80-95

Şahin, M. ve Akbaba, S. (2010). İlköğretim Okullarında Zorbacı Davranışların Azaltılmasına Yönelik Empati Eğitim Programının Etkisinin Araştırılması. Kastamonu Eğitim Dergisi; 18: 331-342.

Takış, Ö. (2007). Orta Öğretim Kurumları İçin Geliştirilen Zorbaca Davranışlarla Baş Edebilme Programının Etkisinin İncelenmesi. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü.

Totan, T. (2008). Ergenlerde Zorbalığın Anne, Baba ve Akran İlişkileri Açısından İncelenmesi. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi), Abant İzzet Baysal Üniversitesi, Bolu.

Uysal, A. (2003). Şiddet Karşıtı Programlı Eğitimin Öğrencilerin Çatışma Çözümler, Şiddet Eğilimleri ve Davranışlara Yansıması. (Yayımlanmamış Doktora Tezi). Ege Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Hemşirelik Programı, İzmir.

Vatan, İ., Ocakoğlu, H. ve İrgil, E. (2009). Uludağ üniversitesi tıp fakültesi öğrencilerinde sigara içme durumunun değerlendirilmesi. TSK Koruyucu Hekimlik Bülteni, 8(1), 43-48.

Yaman, E. ve Peker, A. (2012). Ergenlerin siber zorbalık ve mağduriyete ilişkin algıları. Gaziantep Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 11(3), 819-833.

Yetiş, Ü. (2008). Ortaöğretim Öğrencilerinin Boş Zaman Değerlendirme Eğilimleri (Ankara Örneği). (Yayımlanmamış Doktora Tezi). Gazi Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Ankara.

Yurtal, F. ve Cenkseven Önder, F. (2008). Zorba, Kurban ve Olumlu Özellikler Taşıyan Ergenlerin Aile Özelliklerinin İncelenmesi. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri. 8 (3), 805-832




Creative Commons License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.