Öğretmenlerin Örgütsel Adalet Algıları ile Örgütsel Sinizm Düzeyleri Arasındaki İlişkinin İncelenmesi

Fatma KÖYBAŞI, Celal Teyyar UĞURLU, Aziz ÖNCEL
1.208

Öz


Bu araştırmanın amacı, öğretmenlerin örgütsel adalet algıları ile örgütsel sinizm düzeyleri arasındaki ilişkiyi tespit etmektir. Araştırma, ilişkisel tarama modelinde desenlenmiş nicel bir çalışmadır. Araştırmanın örneklemini Sivas ili merkez ilçede bulunan ilköğretim okullarında görev yapan 313 öğretmen oluşturmaktadır. Araştırma verileri Vance, Brooks ve Tesluk (1997) tarafından geliştirilen, Kalağan ve Güzeller (2008) tarafından Türkçeye uyarlanan “Örgütsel Sinizm Ölçeği” ve Niehoff ve Moorman (1993) tarafından geliştirilen ve Polat (2007) tarafından Türkçeye uyarlanan örgütsel adalet ölçeği ile toplanmıştır. Örgütsel adalet ile örgütsel sinizm arasındaki ilişkiyi belirlemek üzere korelasyon, basit ve çoklu doğrusal regresyon analizleri yapılmıştır. Araştırma bulgularına göre örgütsel sinizm ile örgütsel adalet arasında yüksek düzeyde ilişki olduğu saptanmıştır. Bunun yanı sıra örgütsel adalet algısının alt boyutları olan işlemsel ve dağıtımsal adalet örgütsel sinizmin düzeyini yordadığı ortaya çıkmıştır. Ulaşılan sonuçlar doğrultusunda örgütsel sinizmin düzeyini azaltmaya dönük öneriler sunulmuştur.


Anahtar kelimeler


Örgütsel Adalet, Örgütsel Sinizm, Etkileşimsel Adalet, İşlemsel Adalet, Dağıtımsal Adalet



Referanslar


Abraham, R. (2000). organizational cynicism: bases and consequences. Genetic, Social, and General Psychology Monographs, 126 (3), 269–292.

Adams, J. S. (1965). Inequity in Social Exchange. L. Berkowitz (Ed.) Advances in Experimental Social Psychology,2, ( 267-299). New York: Academic Press.

Altınkurt Y. ve Yılmaz K. (2010). Değerlere göre yönetim ve örgütsel adalet ilişkisinin ortaöğretim okulu öğretmenlerinin algılarına göre incelenmesi, Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 16(4), 463-484.

Altınkurt, Y. (2010). Örgütsel adalet. Memduhoğlu, H. B. & Yılmaz, K. (Eds.). Yönetimde yeni yaklaşımlar. Ankara: Pegem Akademi Yayınları.

Altınöz, M., Çöp, S. ve Sığındı, T. (2011). Algılanan örgütsel bağlılık ve örgütsel sinizm ilişkisi: Ankara’daki dört ve beş yıldızlı konaklama işletmeleri üzerine bir araştırma. Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 15(21), 285-315.

Altıntaş, F. Ç. (2006). Bireysel değerlerin örgütsel adalet ve sonuçları ilişkisinde yönlendirici etkisi: Akademik personel üzerinde bir analiz. Dokuz Eylül Üniversitesi İşletme Fakültesi Dergisi, 7(2), 19-40.

Anderson, R.D. (1996). Study of curriculum reform. Washington, DC: U.S. Government Printing Office.

Arslan E. T. (2010). Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Akademik Personelinin Genel ve Örgütsel Sinizm Düzeyi. Doğuş Üniversitesi Dergisi, 13 (1), 12-27.

Aydın, İ. & Karaman-Kepenekçi, Y. (2008). Principals’ opinions of organisational justice in elementary schools in Turkey. Journal of Educational Administration, 46(4), 497-513.

Balcı, A. (2011). Sosyal bilimlerde araştırma: Yöntem, teknik ve ilkeler. Ankara: Pegem A Yayıncılık.

Bedeian, A. G. (2007). Even if the tower is “ivory,” it isn't “white: understanding the consequences of faculty cynicism. Academy of Management Learning & Education, 6(1), 9-32.

Bernerth, J. B., Armenakis, A. A., Feild, H. S.& Walker, H. J. (2007). “Justice, Cynicism, and Commitment: A Study of Important Organizational Change Variables”, Journal of Applied Behavioral Science ,43 (3), 303-326.

Bies, R. J. and Moag, J. S. (1986). Interactional justice, communication criteria for fairness. In, M. H. Bazerman, R. Sheppard and B. Sheppard (Eds.), Research in negotiations in organizations. 1: 43-55.

Brandes, P. (1997), Organizational Cynicism: its Nature, Antecedents, and Consequences, Unpublished Doctoral Dissertation, Division of Research and Advanced Studies of the University of Cincinnati, USA.

Brockner, J., & Wiesenfeld, B. M. (1996). An integrative framework for explaining reactions to decisions: interactive effects of outcomes and procedures. Psychological Bulletin, 120, 189-209.

Cevizci, A. (2010). Felsefe tarihi. İstanbul: Say Yayınları.

Dean, J. W., Brandes, P., & Dharwadkar, R. (1998). Organizational cynicism. Academy of Management Review, 23(2), 341-352.

Dilek, H. (2005). Liderlik tarzlarının ve adalet algısının örgütsel bağlılık, iş tatmini ve örgütsel vatandaşlık davranışı üzerine etkilerine yönelik bir araştırma. Yayımlanmamış doktora tezi. Gebze Yüksek Teknoloji Enstitüsü Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kocaeli.

Dinç A. ve Ceylan, A. (2008). Kaçak elektrik kullanımıyla ilgili idare çalışanı tutumunun örgütsel adalet ve iş memnuniyeti ile ilişkisi, çalışma gruplarına göre farklılıklar. Çukurova Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 9(2), 13-29.

Eaton, J. A. (2000), A Social Motivation Approach To Organizational Cynicism, Unpublished Doctoral Dissertation, Graduate Program in Psychology, New York University, Toronto.

Efeoğlu E. ve İplik E. (2011) “Algılanan Örgütsel Adaletin Örgütsel Sinizm Üzerindeki Etkilerini Belirlemeye Yönelik İlaç Sektöründe Bir Uygulama. Çukurova Üniversitesi. Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 20 (3), 343-360.

Erdost H. E., Karacaoğlu K. ve Reyhanoğlu M. (2007). Örgütsel sinizm kavramı ve geliştirilen ölçeklerin türkiye’deki bir firmada test edilmesi. 15. Ulusal Yönetim ve Organizasyon Kongresi Bildiriler Kitabı, 514-524

Fitzgerald, M. R. (2002). Organizational cynicism: Its relationship to perceived organizational injustice and explanatory style. Doctoral dissertation, University of Cincinnati, USA.

Fraizer, Gary L. (1983). Interorganizational Exchange Behavior: A Broadened

Perspective. Journal of Marketing, 47: 68-78.

Greenberg, J.(1990). Organizational justice: yesterday, today and tomorrow. Journal of Management,16(2), 399-432.

Gül, H. ve Ağıröz, A. (2011). “Mobbing ve örgütsel sinizm arasındaki ilişkiler: hemşireler üzerinde bir uygulama, Afyon Kocatepe Üniversitesi, İİBF Dergisi, 13 (2), 27-47

Helvacı. M.A. (2010). Örgütsel Sinizm. Memduhoğlu, H.B., Yılmaz, K. (Ed.), Yönetimde Yeni Yaklaşımlar içinde, Ankara:Pegem.

İçerli L. (2010). Örgütsel Adalet: Kuramsal Bir Yaklaşım. Girişimcilik ve Kalkınma Dergisi, 5,1, 67-92.

İnce, M. ve Gül, H. (2005). Yönetimde yeni bir paradigma: örgütsel bağlılık, Konya: Çizgi Kitabevi

İşbaşı, J. Ö. (2001). Çalışanların yöneticilerine duydukları güvenin ve örgütsel adalete ilişkin algılamalarının vatandaşlık davranışının oluşumundaki rolü, Yönetim Araştırmaları Dergisi,1,(1), 51-73.

James, M.S.L. (2005), Antecedents And Consequences Of Cynıcısm In Organızatıons: An Examinatıon of The Potentıal Posıtıve And Negatıve Effects On School Systems. Unpublished Doctor Dissertation, The Florida State Unıversıty College Of Busıness, Florida.

Kalağan G. ve Güzeller C. (2010). Öğretmenlerin Örgütsel Sinizm Düzeylerinin İncelenmesi, Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 27, 83-97.

Karacaoğlu, K. ve İnce, F. (2012). Brandes, Dharwadkar ve Dean’in (1999) Örgütsel Sinizm Ölçeği Türkçe Formunun Geçerlilik ve Güvenilirlik Çalışması: Kayseri Organize Sanayi Bölgesi Örneği. Business and Economics Research Journal, 3(3), 77-92.

Karasar, N. (2006). Bilimsel araştırma yöntemi: kavramlar, ilkeler, teknikler (19. bask). Ankara: Nobel.

Kutanis R. Ö ve Çetinel E. (2009). “Adaletsizlik Algısı Sinisizmi Tetikler mi? Bir Örnek Olay, 17. Ulusal Yönetim ve Organizasyon Kongresi Bildiriler Kitabı, 693-699.

Moorman, R.H. (1991). Relationship between organizational justice and organizational citizenship behavior: do fairness perceptions ınfluence employee citizenship?. Journal of Applied Psychology, 76, 845-855.

Naus, A.J.A.M. (2007), Organizational Cynicism on The Nature, Antecedents, and Consequences of Employee Cynicism Toward The Employing Organization, Dissertation of Doctorof Dissertation, Maastricht University, Maastricht.

Özdevecioğlu, M. (2003a). Algılanan örgütsel adaletin bireylerarası saldırgan davranışlar üzerindeki etkilerinin belirlenmesine yönelik bir araştırma. Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 21, 77-96.

Polat, M. ve Meydan, C. H. (2010). Örgütsel özdeşleşmenin sinizm ve işten ayrılma niyeti ile ilişkisi üzerine bir araştırma. Savunma Bilimleri Dergisi, 9(1), 145-172.

Polat, S. (2007). Ortaöğretim öğretmenlerinin örgütsel adalet algıları, örgütsel güven düzeyleri ile örgütsel vatandaşlık davranışları arasındaki ilişki. (Yayınlanmammış Doktora Tezi) Kocaeli Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kocaeli.

Titrek O. (2009). Okul Türüne Göre Okullardaki Örgütsel Adalet Düzeyi. Uluslararası İnsan Bilimleri Dergisi, 6 (2), 551-573.

Tokgöz N. (2011). Örgütsel sinisizm, örgütsel destek ve örgütsel adalet ilişkisi: elektrik dağıtım işletmesi çalışanları örneği. Eskişehir Osman Gazi Üniversitesi İİBF Dergisi, 6(2), 363‐387

Uğurlu, C.T. ve Üstüner, M. (2011). Öğretmenlerin örgütsel bağlılık düzeylerine yöneticilerinin etik liderlik ve örgütsel adalet davranışlarının etkisi. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 41(41), 434-448.

Yeniçeri Ö.; Demirel Y. ve Seçkin Z. (2009). Örgütsel adalet ile duygusal tükenmişlik arasındaki ilişki: imalat sanayi çalışanları üzerine bir araştırma. Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 11(16), 83-99.

Yürür, S. (2008). Örgütsel adalet ile iş tatmini ve çalışanların bireysel özellikleri arasındaki ilişkilerin analizine yönelik bir araştırma. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 13(2), 295-312.




Creative Commons License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.