Özel Öğretim Kurumlarındaki İlk ve Ortaokul Öğretmenlerinin Öğretmen Liderliği Davranışları ve Sınıf Yönetimi Eğilimleri Arasındaki İlişki

Turgay Öntaş, Levent OKUT
1.290

Öz


Günümüzün en önemli öğretmen yeterliklerinden biri etkili sınıf yönetimi becerisine sahip olmaktır. Öğrenmenin en üst düzeyde gerçekleştiği bir sınıf ortamının oluşturulmasında sınıf yönetimi becerileri, öğretmenlerin en önemli araçlarındadır. Eğitim örgütlerinde liderlik, arz ettiği önem doğrultusunda oldukça üzerinde durulan konulardan biridir. Bu çalışmanın başlıca amacı özel öğretim kurumlarında çalışan ilk ve ortaokul öğretmenlerinin öğretmen liderliği davranışları ve sınıf yönetimi eğilimleri arasındaki ilişkiyi belirlemektir. Araştırma ilişkisel tarama modelindedir. Araştırmada veriler 2015-2016 eğitim-öğretim yılında Ankara ilindeki beş özel öğretim kurumunda görev yapmakta olan öğretmenlerden elde edilmiştir.  Araştırmada veriler Beycioğlu ve Aslan (2010) tarafından geliştirilmiş üç boyut ve 25 maddeden oluşan Öğretmen Liderliği Ölçeği ile Sivri’nin (2012) geliştirdiği beş boyut ve 47 maddeden oluşan Sınıf Yönetimi Eğilimleri Ölçeği kullanılmaktadır. Verilerin analizinde aritmetik ortalama ( x ), standart sapma (S), frekans (f), yüzde (%), Pearson Momentler Çarpımı Korelasyon Katsayısı (r), ANOVA, t testi ve Çoklu Regresyon Analizi tekniklerinden yapılmıştır. Araştırma bulgularına göre genel olarak ölçeklerde cinsiyet değişkeninde öğretmenlik liderlik algısı ve beklentisi ile sınıf yönetimi eğilimleri ölçeğinde anlamlı bir farklılık görülmemektedir. Öğretmen liderliği algı ve beklentisinin sınıf yönetimi eğilimlerinin anlamlı bir yordayıcısı olduğu görülmektedir. Sınıf yönetimi eğilimine ilişkin öğretmen liderliği algısı toplam varyansının % 17’lik ve öğretmen liderliği beklentisinin %13’lük bir kısmı ile açıklanmaktadır. Sınıf yönetimi eğiliminin plan program etkinlikleri genel ortalaması ile ilişki düzenlemeleri, sınıfın fiziki yapısının düzenlenmesi ve zaman yönetimi boyutlarıyla pozitif yönlü yüksek bir ilişki bulunmaktadır. Öğretmen liderliği kavramı hem akademik hem de davranış yönetimi açısından öğrencilerinin ve meslektaşlarının gelişimlerine katkı sunabilmek için kurumsal gelişim, meslektaş işbirliği ve mesleki gelişimi bir bütün olarak değerlendirilmelidir.


Anahtar kelimeler


Sınıf yönetimi, öğretmen liderliği, sınıf yönetimi eğilimi, mesleki gelişim



Referanslar


Aksoyalp, Y. (2010). 21. yüzyılda okul yöneticisinin niteliği: öğretim liderliği. The Journal of SAU Education Faculty, 20, 140-150.

Bakioğlu, A. (1998). Lider öğretmen. M. Ü. Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 10, 1119-1128.

Beycioğlu, K. (2009). İlköğretim okullarında öğretmenlerin sergiledikleri liderlik rollerine ilişkin bir değerlendirme (Doktora Tezi), YÖK Ulusal Tez Merkezi Veri Tabanı. (Tez No: 240522).

Beycioğlu, K., ve Aslan, B. (2010). Öğretmen liderliği ölçeği: Geçerlik ve guvenırlık çalışması. İlköğretim Online Dergisi. 9 (2), 764-775.

Brophy, J. (2006). History of research on classroom management. In C. M. Evertson ve C. S. Weinstein (Eds.), Handbook of classroom management: Research, practice, and contemporary issues (pp.17-43. New Jersey, USA: Lawrence Erlbaum Associates.

Can, N.(2006). Öğretmen liderliği ve engelleri. Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi. 2,137-161.

Can, N.(2007). Öğretmen liderliği becerileri ve bu becerilerin gerçekleştirilme düzeyi. Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 22(1). 263-288.

Crowher, F., Kaagan, S.S., Ferguson, M. ve Hann, L. (2007). Teachers as leaders: Emergence of a new paradigm In R. H. Ackerman ve S. V. Mackenzie (Eds.), Uncovering teacher leadership (pp. 51-63). California, USA: Corwin Press.

Çelik, V. (1998). Eğitimde dönüşümcü liderlik. Eğitim Yönetimi. 4 (16).

Englehart, J. M. (2012). Five half-truths about classroom management. A Journal of Educational Strategies. 85 (2). 70-73. doi: http://dx.doi.org/10.1080/00098655.2011.616919

Evertson, C. M. ve Emmer, E. T. (2013). İlkokul öğretmenleri için sınıf yönetimi. (A. Aypay Çev.Ed.). Ankara: Türkiye: Nobel Yayıncılık.

Finger, J. ve Bamford, B. (2010). Sınıf yönetimi stratejileri öğretmen kılavuzu. (T. Karaköse Çev.Ed.). Ankara: Türkiye: Nobel Yayıncılık.

Glickman, C. ve Tamashiro, R. (1980). Clarifying teachers’ beliefs about discipline. Educational Leadership, 37(6), 459-464.

Karasar, N. (2014). Bilimsel araştırma yöntemi. Ankara: Nobel Yayıncılık.

Katyal, K. R. ve Evers, C. W. (2014). Teacher leadership: New conceptions for autonomous student learning in the age of the internet. New York: USA: Routledge.

Katzenmeyer, M. ve Moller, G. (2013). Uyuyan devi uyandırmak: Öğretmen liderler yetiştirmek. (S. Özdemir Çev.Ed.). Ankara: Türkiye: Nobel Yayıncılık.

Kılıç, D. ve Aydın, S.M. (2016). Sınıf öğretmenlerinin sınıf yönelimi eğilimler. EKEV Akademi Dergisi, 20 (65), 469-484. doi: http://dx.doi.org/10.17753/Ekev571

Kölükçü, D. (2011). İlköğretim okulu öğretmenlerinin öğretmen liderliğini gösteren davranışlarının gereklilik ve sergilenme derecesine ilişkin görüşleri (Yüksek lisans tezi). YÖK Ulusal Tez Merkezi Veri Tabanı. (Tez No: 344964).

Okut, L. ve Öntaş, T. (2015). İlköğretim matematik ve fen ve teknoloji öğretmenlerinin sınıf yönetimine ilişkin inançları. Karaelmas Eğitim Bilimleri Dergisi, 3 (2), 117-125.

Özdemir, S. ve Sezgin, F. (2000). Etkili okullar ve öğretimsel liderlik. Kırgızistan- Türkiye Manas Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 3, 266- 282.

Recepoğlu, E., ve Özdemir, S. (2013). Okul müdürlerinin öğretim liderliği davranışları ile okulun örgütsel sağlığı arasındaki ilişki. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 19(4), 629-664.

Tschannen-Moran, M. ve Woolfolk H. A. (2007). The differential antecedents of self- efficacy beliefs of novice and experienced teachers, Teaching and Teacher Education, 23, 944-956.

Sivri, D. G. (2012). İlköğretim öğretmenlerinin sınıf yönetimi eğilimlerinin belirlenmesi (Yüksek lisans tezi). YÖK Ulusal Tez Merkezi Veri Tabanı. (Tez No: 311748)

Turan, S. ve Bektaş, F. (2014). Liderlik. İçinde S. Turan (Ed.), Eğitim yönetimi: Teori, Araştırma ve uygulama (pp. 293-336). Ankara, Türkiye: Pegem Akademi.

Wolfgang, C. H. (1995). Solving discipline problems: Methods and models for todays’ teachers. Third Edition. Boston: Allyn & Bacon.




Creative Commons License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.